روز ۱۳ شعبان از جمله روزهای خاصی است که در پیشبر یک روز مناسبتی به حساب می آید و به آن برات گفته می شود. هر چند در باور پیشبری ها به تمام ماه شعبان ماه برات گفته می شود. شاید به همین دلیل است که نام برات یکی از اسامی رایجی است که پیشینیان ما بر روی فرزندان خود می گذاشتند همانند رمضان، رجب، ربیع، صفر. (البته نام هایی چون محرم در منطقه پیشبر علیرغم اهمیت این ماه در بین پیشبری ها به عنوان اسم افراد ثبت نشده است.) به هر حال به طور خاص پیشبریها روز ۱۴ شعبان را روز برات می نامند. و به همین منظور عصر روز ۱۳ شعبان مراسم برات برگزار می کنند. نکته قابل توجه این است که عموما پیشبریها یک شبانه روز را از ظهر شرعی تا ظهر شرعی روز بعد محاسبه می کنند نه مثل نظام رسمی از ساعت ۲۴ شب تا ساعت ۲۴ شب دیگر. به عنوان مثال اگر یک روز  شوم، نحس یا بدیمن است یا اصطلاحا ناساعت (ساعت نیست) صرفا این موضوع تا ظهر شرعی امتداد دارد و از اذان ظهر به بعد وارد روز بعدی می شود. مثلا هرچند روز ۱۳ ماه نحس است اما بعداز ظهر همان روز، نحسی از بین می رود.

بنابراین برگزاری مراسم روز برات در پیشبر همان ۱۴ شعبان ماه است که در بعد از ظهر ۱۳ شعبان صورت می گیرد. اما نکوداشت یاد مردگان در بین ایرانیان از روزگار قدیم وجود داشته و زندگان برای رفتگان خود احترام خاصی قایل بودند. مردم همواره در پی آن بودند تا به نوعی روح آنان را از خود راضی نگه دارند و بر اساس همین رسم دیرین مراسم گوناگونی برای تجلیل از مردگان و شادی روح آنها و طلب آمرزششان در نقطه نقطه ایران زمین وجود دارد که در گستره تمدنی خراسان به این  رسم "چراغ برات" گفته می شود. در سایر نقاط خراسان چراغ برات به دلیل روشن کردن چراغ بر مزار مردگان نام گذاری شده و معمولا بیشتر از یک روز و تا سه روز صورت می گیرد.

اما در پیشبر و حومه فرهنگی و اجتماعی آن، برات در بعدازظهر ۱۳ شعبان و به مدت چند ساعت برگزار می شود و اساسا هیچ خبری از برافروختن چراغ بر سر مزار مردگان نیست. (در پیشبر آتش روشن کردن بر سر قبر درگذشتگان در مراسمی دیگر صورت می گیرد.) بلکه بازماندگان طبق یک سنت دیرین مجمعه (سینی)های بزرگ پر از خوردنی را به سر مزار درگذشتگان می برند تا هم یادی از آن ها داشته باشند و هم طلب آمرزش. البته با توجه به اقلیم خشک و خشن جنوب خراسان عمدتا خوردنی های مورد نظر را از گذشته های دور خشکبار در بر می گرفته است؛ شامل خرما، عناب، کشمش، بلبلی (قیسی)، کشته شفتالو، گردو، بادام، سنجد و ... هر چند اخیرا این سبد کالایی به شدت دستخوش تغییرات کمی و کیفی واقع شده است. البته تازه مردگان یعنی آن هایی که از برات سال قبل تا این برات درگذشته اند، هم مراسمشان معمولا سوز و آه بیشتری دارد و هم کمیت و کیفیت پذیرایی از حاضران. به هر حال آنچه هدف است یادآوری یاد مردگان و طلب آمرزش آنها و همچنین درنگی بر سرنوشت زندگان.

مشابه مراسم مذکور در پیشبر بعد از ظهر تاسوعا نیز انجام می گیرد با این تفاوت که در مراسم برات خوردنی های سر قبرها جمع آوری نمی شود و در همان سر قبرها بین مردم توزیع می شود ولی در مراسم عصر تاسوعا این خوردنی ها جمع و انباشته می شود و طی مراسمی خاص بین همگان توزیع می شود.

ضمنا در پیشبر باوری وجود دارد که روز بعد از برات متعلق به زندگان است. به همین منظور شبی که فردایش ۱۴ شعبان است، شب هنگام و در حال خواب بر بالای سر اعضای خانوار کالایی نظیر گندم، جو و مانند این ها که ویژگی غیرقابل شمارش بودن و یا در حد بی نهایت بودن را دارد، می گذارند و فردای آن روز آن ها را به مستمندان می بخشند. فلسفه وجودی این باور این است که در شب ۱۴ شعبان ملائک و فرشتگان به زمین می آیند و حساب و کتاب مرگ و میر افراد زنده را تا سال بعد ثبت و مقرر می کنند. پس بخشش کالای به مقدار بی نهایت یا بی شمار بیانگر طول عمر نامحدود و زیاد زندگان است و با این کار برای افراد زنده تقدیر طول عمر دراز آرزو می شود.