روز علم بندان :  در پيشبر همه ساله طبق آئين و رسم كهن ملي و مذهبي، مراسم سوگواره سالروز شهادت امام حسين و پيروانش با شكوه و عظمت برگزار مي گردد. در اين گفتار قصد داريم تا در خصوص روز نهم ماه محرم يا همان روز تاسوعا كه در پيشبر به روز علم بندان مشهور است، به صحبت بنشينيم.

در روز تاسوعا و از حدود ساعت 12 ظهر به بعد و با صداي آواز خواني كه اصطلاحا ‹چاووشي› نام دارد، مردم به مكان مشخصي فراخوانده مي شوند كه هنوز به صورت رسم سنتي همه ساله در حال تكرار است. اين مكان در پيشبر قبل از زلزله سال 1376 خورشيدي، منطقه مركزي وسط روستا به نام ‹مين پل› بوده و در پيشبر بعد از زلزله سال 1376 خورشيدي، محوطه باز روبروي مسجد مي باشد. پس از اين كه جمعيت در اين منطقه جمع شدند، دو نفر مشتركا ترجيع بند معروف محتشم كاشاني را با مطلع ‹باز اين چه شورش است كه در خلق عالم است ....› مي خوانند و سپس جمعيت حاضر به تكرار مي پردازند. در حين خواندن اين اشعار مراسم علم بندان نيز آغاز مي شود.

علم ها در پيشبر به تعداد هشت علم مي باشد كه با طول حدود 6 متر و بيشتر، از ساقه درخت سپيدار تراشيده شده، طراحي شده است كه قطر تقريبي ابتدايي آن حداكثر 12 سانتي متر است. شايان ذكر است كه در چند ساله اخير و جهت سهولت حمل علم ها از ارتفاع آن ها به طرز محسوسي كاسته شده است. بر طبق رسوم كهن و داراي پيشينه، علمداري يا تمشيت هر علم در پيشبر به خاندان مشخصي تعلق دارد كه براي علم برداري نيز خاندان مشخصي براي هر علم وجود دارد كه به صورت موروثي حق علمداري و علم برداري به اين افراد رسيده است.

علمداران تجهيزات و پارچه ها و تيغه سر علم را نگهداري مي كنند و در ظهر تاسوعاي هر سال به علم برداران تحويل مي دهند تا به پوشش و تزئين علم ها اضافه نمايند و در پايان اربعين حسيني و پس از برگرفتن پوشش ها مجددا تحويل مي گيرند و تا سال بعد نگهداري مي كنند. اما علم برداران در ظهر تاسوعا پوشش هاي علم را بر روي آن ها مي كشند و سر علم را بر انتهاي علم ها نصب مي كنند و نگهداري آن ها را تا پايان مراسم عاشورا بر عهده دارند.

پس از آن كه پوشش علم ها كه طي رسوم خاصي است بر روي علم ها بسته مي شود، از يكي از سادات پيشبر، بنا به رسمي قديمي خواسته مي شود تا سرعلم ها را بر انتهاي علم نصب نمايد، البته یادآوری اين نكته ضروري است كه بر خلاف علمداران و علم برداران، اين مورد موروثي نيست و هر كدام از سادات مي تواند اين كار را انجام دهد. پس از بسته شدن پوشش و نصب سرعلم با يك حركت دسته جمعي همه علم ها را كه در مراحل قبلي به صورت افقي و موازي با هم بودند به سمت آسمان برافراشته مي شوند كه سر و صداي بلورهاي سرعلم ها به همراه ضرب آهنگ هايي كه بر قسمت فلزي سرعلم وارد مي كند، توام با ذكر خواني جمعيت صحنه هاي بديعي پديد مي آورد و رسما مراسم عزاداري روز عاشورا با اين حركت شروع مي شود.

پس از اين مراسم،  علم ها را علم برداران به صورت هماهنگ به حركت در مي آورند و با حمل حدود 10 متر  در يك رديف رو به قبله مي ايستند و جمعيت در پشت سر اين علم ها قرار مي گيرند. در این هنگام برخی از افراد که دارای نذر مشخصی می باشند،  بز و یا گوسفندانی و در این اواخر گاوی را جهت قربانی کردن به جلوی علم ها آورده و قربانی میکنند که معمولا تعداد آن ها تا ده ها راس می رسد و این قربانی ها در حقیقت تامین کننده گوشت ناهار فردای آن روز یعنی عاشورا را تامین می کند. (شایان ذکر است این مراسم،  در مناطق همجوار پیشبر نیز اجرا می گردد و گوشت قربانیان را نیز برای مراسم فردا به پیشبر حمل می کنند.)سپس اصطلاحا آخوند در جلوي علم ها به ذكر دعا و فاتحه خواني به مردگان پيشبر از مير امينا تا فرزندان ايشان و ساير پيشبري ها و كساني كه از سلسله ايشان رحيل خاك شده اند و یا در پاي اين علم ها حاضرند و تازه درگذشتگان و طلب مغفرت براي ساير كساني كه در پاي علم ها حاضرند،  مي خواند و آرزو مي كند،  كساني كه در پاي اين علم ها حاضرند در فرداي قيامت در پاي علم نصر من الله و فتح قریب حاضر باشند و غائب نباشند. اين قسمت مراسم مرتبا با فاتحه خواني جمعيت تكرار مي گردد.

در ادامه و با خاتمه اين مراسم،  ۶ علم به مسجد برده مي شود و 2 علم مشخص به همراه جمعيت به گورستان پيشبر برده مي شوند و به صورت تناوبي به سر مزار تك تك افراد درگذشته حمل مي شوند و با ذكر فاتحه،  ياد درگذشتگان گرامي داشته مي شود. اين در حالي است كه در ابتداي ورود علم ها به گورستان،  به سر مزار اولين درگذشته جدید البته پس از مزار میر امینا،  مي روند. با ادامه اين مراسم كه همراه اهدا و پخش شيريني و ساير موارد مشابه است، و تا ساعات انتهايي عصر طول مي كشد، جمعيت به پيشبر بر مي گردند و بنابراين مراسم يك روز فعاليت علم ها به پايان مي رسد تا فرداي آن روز كه مراسم مخصوص عاشورا است.

در روز عاشورا نيز از ابتداي صبح دو علم ذكر شده، پيشاپيش جمعيت سوگواران حسيني به حركت در مي آيد و در مراسم استقبال از مجاوران كه براي برگزاري مراسم عاشورا به پيشبر مي آيند، مراسم روبروي اين دو علم با علم هاي روستاهاي حومه كه به سلام مشهور است نيز جلوه زيبا و معنوي به مراسم مي دهد. در ادامه علم هاي روستا هاي حومه در محدوده مراسم شبيه به ديوارها تكيه داده مي شود و صرفا يكي از علم هاي پيشبر به عنوان علم حضرت عباس در مراسم شبيه به همراه رزم حضرت عباس در محدوده ميدان شبيه خواني به حركت در مي آيد.