آتش كاربردهاي متنوع و گسترده اي در زندگي بشر از دوران نخستين تا عصر جديد دارا مي باشد. چه آن هنگام كه جرقه اي از آن منجر به كشف بزرگي گرديد كه جزو سه كشف برتر بشر تا امروز باقي مانده و چه امروزه كه در تمامي مصنوعات بشري به نوعي حضور و بروز دارد. بسیاری از دانشمندان در گذشته آتش را یکی از چهار آخشیج (عنصر) اصلی تشکیل دهنه جهان میدانستند. در ايران آتش را بسیار محترم میداشتند. به جز ایرانیان و زرتشتیان پیروان آیینهای دیگر هم کمابیش برای این عنصر ارزش قائلند، چنانکه پیروان بودا آتش را هرگز با فوت کردن خاموش نمیکنند. آتش را در فارسي امروزین و در لهجههای گوناگون به ریختهای آتش، آتیش، آذیش، آذر، آگِر، آیِر و ... میگویند. در پهلوي آتش را آتَخش میگفتند. در زبان اوستايي این واژه برابر با آتَرش بودهاست. همچنین آذر از آدور یا آتور پهلوی به ما رسیدهاست. آتیش که تلفظ عامیانه کنونی آتش است نیز در زبان پهلوی آدیشت یا آتیشت و پستر در فارسی دری آذیش بودهاست.
كاربرد آتش در پيشبر نيز تنوع گسترده اي دارد كه برخي كاربردي و برخي نيز فاقد كاربرد مستقيم است. در اين گزارش كاربردهاي آتش را در زندگي پيشبري ها و ميزان همزيستي آتش را با زندگي مردم پيشبر را ارائه مي كنيم.
پخت و پز: از اولين و كاربردي ترين استفاده از آتش مي توان به بهره مندي از انرژي گرمايي آن اشاره كرد. استفاده در ديگدان ها براي پخت و پز غذا، تنورها براي پخت نان، داشي ها براي پخت چغندر، كلوخي براي پخت ساير محصولات كوچك تر و ... در پيشبر از گذشته ها رواج داشته است.
روشنايي: ابتدايي ترين ابزار روشنايي خانه ها در شب برافروختن آتش بوده است. يكي از كاربردهاي ديگدان در خانه هاي قديم برافروختن آتش جهت روشنايي بوده است. هر چند به مرور ورود چراغ موشي ها كه با روغن كار مي كرده و چراغ هاي نفتي جديد تر نظير چراغ دستي، چراغ لامپا، چراغ گردسوز و چراغ توري جايگزين روشنايي خانه ها شده است.
بهداشتي: عمده ترين استفاده بهداشتي و ضدعفوني از آتش در پيشبر به اصطلاحي با عنوان ‹ بزبيني › برمي گردد. براي اين منظور و معمولا براي اسكان در مناطقي كه قبلا به مدت ريادي متروكه و رها شده بوده، نظير خانه باغ ها و لوها (خانه هاي كنده شده در كوه) مقداري از منسوجات تهيه شده از موي بز (معمولا لطف يا ريسمان) را آتش مي زنند و در محل مورد نظر رها مي كنند تا بوي متصاعد شده از آن فضا را به جهت حضور حشرات و جانوران مضر و موذي گندزدايي كند. همچنين در پيشبر معمولا در شب هاي اول دفن مردگان بر بالاي قبر، آتش مختصري روشن مي كنند تا موجب دوري احتمالي جانوران مرده خوار به واسطه بوي آتش، از محل گردد.
اعتقادي: برافروختن آتش در قالب روشن كردن چراغ دستي از اول شب تا صبح و جديدا روشنايي شمع در محل مزار پيشبر مرسوم بوده كه به نوعي نگاه اعتقادي به برافروختن آتش در پيشبر مي تواند اشاره داشته باشد.
همچنين برافروختن آتش بر بالاي پشت بام ها در چهارشنبه سوري و همچنين در آخرين چهارشنبه ماه صفر كه به قولي تداعي كننده قيام مختار مي باشد نيز از جمله كاربردهاي اعتقادي آتش است كه از گذشته ها در پيشبر وجود داشته است.


